Jacetaniako Eskualdea, jatorrian gai organikoen gaikako bilketa sistemaren ezarpenean aurrera doa. Artiedan auzo konpostajerako proiektu pilotu batekin hasi zen 2016an, eta 200 biztanletik beherako beste herri batzuetara esportatzen ari dira. Urte honen amaieran, auzo konpostajea 11 herritan egongo da erabilgarri, eta 2019an 27 herritara iritsi nahi da.

Gaur egun, eskualdeko batez besteko birziklapena %22,80koa da, Espainiako batez bestekoaren gainetik dago (%20). 2023rako helburua, Europako araudiari egokitzeko, %50ean kokatzen da. Hondakin organikoak hondakin guztien % 50 dira, eta, beraz, birziklatzea da aukera bakarra aurreikusitako helburuak betetzeko.

Eskualdea gai organikoen birziklapenean lanean hasi zen 2016an, Artiedan proiektu pilotu batekin, herriko bizilagunen inplikazioarekin. Sortzen den konposta lorategi publiko eta pribatuetan edo baratzeetan erabiltzen ari da, eta oso kalitate ona duelako, herritarrek eskatzen dute, Montse Castan Jacetaniako Eskualdeko presidenteak nabarmendu duenez.

  1. urte honetarako, eskualdeak 100.000 euroko aurrekontua bideratzen du konpostajeko proiekturako, baliabide propioetatik zein Ingurumen Ministerioak emandako diru-laguntzetatik datorrena.

Duela gutxi, Salvatierra de Eska, Mianos, Santa Cruz de la Serós, Larués eta Borau herrietan auzo konpostagailuak ezarri dira. Aurten, beste bost jarriko dituzte Arresen, Arbuesen, Binacuan, Sigüesen eta Alastueyn, Fernando Rey eskualdeko Ingurumen teknikariak azaldu duenez.

 

Sentsibilizazio kanpaina

Prozesuak arrakasta izan dezan, funtsezkoa da herritarren inplikazioa, eta, beraz, azpiegiturak instalatzearekin batera, sentsibilizazio eta informazio kanpaina bat egiten da, Vermican enpresaren eskutik. Hondakinen hasierako karakterizazioa barne hartzen du, nola birziklatzen den ikusteko. Oro har, edukiontzi berdean agertzen denaren %80 birziklagarria da, hondakinen banaketa behar bezala egiten bada.

Ondoren, atez ateko kanpaina bat egiten da herri bakoitzeko herritar guztiei informazioa emateko eta konpostagailuan bertan parte hartzera animatzeko, hondakin organikoak nola bota, aireztatu eta estali behar diren azaltzeko. Materia organikorako ontzi bat eman behar da etxean hondakinak botatzeko eta ontzi horretan edukiontzira eramateko. Amaitzeko, hondakinen bigarren karakterizazioa egiten da, bizilagunek birziklatzean ezarritako hobekuntzak egiazta ditzaten.

Sentsibilizazio tailerrak ere egin dira eskualdeko ikastetxeetan, batez ere CRA Río Aragón-ekin. Irakasleei prestakuntza eman zitzaien eta ikasleekin tailerrak egin dira. Hurrengo urratsa eskola-jantokietako langileei prestakuntza ematea da.

Sistema honen abantailak asko dira, horien artean, hondakinen bilketa kostuak aurrezten dira, zabortegira garraioa eta ingurumen arazoak saihesten dira, eta, Joaquin Gimenez Ingurumeneko eskualdeko kontseilariak azpimarratu duenez, materialak berrerabiltzen dira.

Sistema honen garapenarekin batera, Jacetaniako Eskualdea bosgarren edukiontzia (marroia) ezartzeko aukera aztertzen ari da biztanle gehiagoko herrietan, hala nola Villanúa, Canfranc, Ansó edo Hecho herrietan. Horretarako, beharrezkoa izango litzateke gai organikoak tratatzeko solairu bat edo gehiago eraikitzea, oraindik erabakitzeke dagoena.